آن كه رضاع شرعى دو سال بود پس از آن هر شير كه دهند ( 1 ) حكم رضاع ندارد و تحريم نيارد . * ( أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوالِدَيْكَ ) * ، اين كلمهء موصّى بهاست ، وصيّت اين بود كه شكر من كن و شكر مادر و پدرت . * ( إِلَيَّ الْمَصِيرُ ) * ، چه بازگشت شما و همه خلقان با من است ، تا هر كسى را بسزا جزا دهم . آنگه خبر داد از آنچه تو را در آن باب طاعت ايشان نبايد داشت ، گفت : * ( وَإِنْ جاهَداكَ ) * ، و اگر بر تو زور كنند ، * ( عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِه عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما ) * . و تو را بر آن حمل كنند كه شرك آر به من چيزى كه تو را به آن علمى نباشد ، طاعت ايشان مدار . * ( وَصاحِبْهُما فِي الدُّنْيا مَعْرُوفاً ) * ، و در دنيا با ايشان به معروف و نكويى صحبت مىكن ( 2 ) . * ( وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنابَ إِلَيَّ ) * ، و ره آنان سپر كه ايشان با من گريختند . * ( ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ ) * ، پس مرجع شما و باز گشت شما با من است ( 3 ) ، خبر دهم شما را به آنچه كرده باشى . گفتند : آيت در سعد ابو وقّاص آمد و مادرش ، و آن كه او نذر ( 4 ) كرد كه طعام نخورد تا سعد از مسلمانى بر نگردد ، از پس سه روز طعام نخورد - و آن قصّه رفته است در سورة العنكبوت . * ( يا بُنَيَّ إِنَّها إِنْ تَكُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ ) * ، اين از كلام لقمان است ، خداى تعالى از او حكايت كرد كه او گفت پسرش را : * ( يا بُنَيَّ ) * . ابن كثير خواند در روايت راويان او ( 5 ) الَّا ابن فليج ( 6 ) : [ 224 - پ ] يا بنى به سكون « يا » . باقى قرّاء به « يا » ى مشدّد ، الَّا حفص كه او مفتوح خواند . و باقى قرّاء به كسر « يا » با تشديد ، گفت : اى پسرك من ! * ( إِنَّها إِنْ تَكُ مِثْقالَ ) * ( 7 ) * ( ) * ، مدنيان « مثقال » خواندند به رفع ، بر آن كه كان تامّه باشد به معنى حدث ، و باقى قرّاء به نصب على انّه خبر كان ، و قوله : * ( فَتَكُنْ ) * جزم است على العطف على قوله : * ( إِنْ تَكُ ) * ، و جزاى شرط قوله : * ( يَأْتِ بِهَا اللَّه . ) *

--> ( 1 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : دهد . ( 2 ) . مش : صحبت دار . ( 3 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش من . ( 4 ) . مش : به نذر . ( 5 ) . ديگر نسخه بدلها : ندارد . ( 6 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : ابن فلح . ( 7 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش حبّة .